xxx

-فخرالدین اسعد گرگانی=شاعر قرن پنجم=منظومه ی ویس و رامین.

ویس و رامین=داستان منسوب به دوره اشکانیان=گرگانی این داستان را در قرن پنجم به خواهش خواجه عمیدابوالفتح مظفر نیشابوری حاکم اصفهان به نظم کشید=سبک ساده و روان و لغات نامانوس عربی کم دارد.لغتهای کهنه ی فارسی در آن بسیار دیده می شود.

امید دیدار بخشی از داستان ویس و رامین است.

-سنایی غزنوی=ابوالمجد مجدودبین آدم=قرن ششم=آثار=حدیقه الحقیقه(مثنوی بزرگ)،سیرالعباد الی المعاد،کارنامه ی بلخ،طریق التحقیق،

از تاثیرگذارترین شاعر در حوزه های مختلف شعر.

نخستین کسی که افکار و اصطلاحات عرفانی را با مضامین عاشقانه در هم آمیخته و موضوعات اجتماعی را به طور گسترده در شعر خود مطرح می کند.

-مولانا جلال الدین محمد بن بهاالدین محمد بن حسین الخطیبی بلخی=معروف به مولانا یا مولوی=قرن هفتم=به خاطر اقامتش در قونیه به رومی یا مولانای روم مشهور شد=آثار=فیه ما فیه-مثنوی-دیوان شمس-مجالس سبعه-مکاتیب.

مثنوی معنوی بیست و شش هزار بیت دارد.سرآغاز دفتر اول هجده بیتی است که به نی نامه شهرت دارد.

-فخرالدین عراقی=شاعر قرن هفتم=همدان=نویسنده ی کتاب لمعات.

-عبدالرحمن جامی=قرن نهم

آثار منظوم جامی=هفت اورنگ به تقلید خمسه ی نظامی با نام:

سلسله الذهب-سلامان و ابسال-تحفه الابرار-سبحه الابرار-یوسف و زلیخا-لیلی و مجنون-خردنامه ی اسکندری-

آثار نثر:نقدالنصوص-نفحات الانس-لوایح و لوامع-اشعة المعات-بهارستان-شواهد النبوة-

دیوان خود را به تقلید امیرخسرو دهلوی در سه قسمت تنظیم کرد:

1-فاتحة الشباب=اشعار جوانی.

2-واسطة العقد=اواسط زندگی.

3-خاتمة الحیاة=اواخر زندگی.

بهارستان مشهورترین اثر اوست که آن را به تقلید از گلستان سعدی نوشت.

شعر زاغ و کبک از مثنوی تحفه الاحرار است که موضوعش:تقلید کورکورانه و خودباختگی.

-مجد خوافی=از ادیبان قرن هشتم=کتاب روضه ی خلد را به تقلید گلستان سعدی نوشت.

نظامی گنجه ای=شاعر داستان سرای قرن ششم.

آثار=مخزن الاسرار-لیلی و مجنون-خسرو وشیرین-هفت پیکر-بهرام نامه یا اسکندرنامه.(کلید یادگیری:ملخها)

-اسکندرنامه=از مثنوی های نظامی گنجوی=شامل دو بخش:شرف نامه-اقبال نامه.

مشهورترین مقلدان منظومه ی خسرو وشیرین=امیرخسرو دهلوی و وحشی بافقی.

امیرخسرو دهلوی=شاعر پارسی گوی هند=قرن هفتم=به تقلید از نظامی پنج مثنوی سرود=از سنایی و سعدی و خاقانی پیروی کرد.

-افضل الدین بدیل خاقانی شروانی = ملقب به حسان العجم=شاعر قرن ششم=صاحب سبک در قصیده سرایی.

غزل آفتاب وفا از خاقانی است که بعدها حافظ تحت تاثیر آن این غزل را می گوید:ای هدهد صبا به سبا می فرستمت.

-خیام=حکیم ابوالفتح عمر خیام=فیلسوف،ریاضیدان،منجم و شاعر قرن پنج و شش=اشعاری به فارسی و عربی در ریاضی دارد.

-نظام الدین عبدالله عبید زاکانی=شاعر و نویسنده ی قرن هشتم=اصلیت قزوینی=آثار:رساله ی دلگشا-اخلاق الاشراف(طنز)-موش و گربه(طنز سیاسی).

-عطار نیشابوری=قرن ششم و آغاز قرن هفتم=آثار:تذکرة الاولیا-منطق الطیریا مقامات الطیور-الهی نامه-مختارنامه-مصیبت نامه-

تذکرة الاولیا=شرح حال هفتادو تن از بزرگان عرفان و تصوف.

منطق الطیر=منظومه ای عرفانی از عطار=4600بیت=افکار عرفانی و شیوه ی سالکان طریقت از زبان پرندگان نشان داده شده.

شعر پروانه ی بی پروا از منطق الطیر است.

-عنتره بن شداد از سوارکاران دوره ی جاهلیت که دیوان شعری هم دارد.پیامبر می فرمود:دلم می خواست زنده بود تا او را می دیدم.

-ابوالفیض فیضی کدکنی=از بزرگان شعر هندی.

-قاآنی=حبیب شیرازی معروف به قاآنی شاعر ایرانی قرن سیزدهم.

-قائم مقام فراهانی متخلص به ثنایی.

-حکیم ابومعین ناصرخسرو قبادیانی بلخی=ملقب به حجت از حکما و متکلمین اسلام و شاعر ایرانی.=قرن پنجم

آثار:دیوان اشعار-سفرنامه-زادالمسافرین-وجه دین-خوان اخوان.

قصاید تعلیمی داشت.

-عبدالرزاق اصفهانی=شاعر اواخر قرن ششم=شعرش از اخلاق و وعظ بهره ی بسیار دارد.بهترین سروده اش ترکیب بند او در نعت و ستایش پیامبر:افلاک حریم بارگاهت:ای از بر سدره...

-هاتف اصفهانی=سید احمد هاتف اصفهانی=شاعر قرن دوازدهم=شهرتش به خاطر ترجیع بند عرفانی.

-تاریخ بلعمی=تالیف ابوعلی بلعمی=قرن چهارم=اقتباسی از تاریخ طبری=به همین علت به تاریخ طبری مشهور شده.

-خواجوی کرمانی=شاعر معاصر حافظ=قرن هفتم=خمسه ای به سبک نظامی دارد به نام های:هما ی و همایون-گل و نوروز-روضة الانوار-کمال نامه-گوهرنامه-

از شیوه ی مناظره هم در اشعارش استفاده کرده.

-سید احمدبن شهاب الدین پیشاوری=معروف به ادیب پیشاوری=ادیب و شاعر.

اسدی توسی را مبتکر فن مناظره دانسته اند.ملک الشعرای بهار هم از مناظره استفاده میکرده.استادانه ترین مناظره ها در اشعار پروین اعتصامی.

نظامی و سعدی و حافظ و خواجوی کرمانی هم از مناظره استفاده کرده اند.

منوچهری دامغانی قرن پنجم مبدع قالب مسمط برای شعر.